AI Act artikel 4
AI-geletterdheid: wat artikel 4 van jullie vraagt, en een sjabloon ervoor
Artikel 4 van de Europese AI-verordening verwacht van elke werkgever die AI gebruikt dat de medewerkers begrijpen waarmee ze werken. Het is geen examen en geen certificaat: het is een zorgplicht die je moet documenteren. Hier de kern in drie minuten, en een sjabloon dat je vandaag kunt invullen.
Wat de verplichting inhoudt
Volgens artikel 4 moeten aanbieders en gebruikers van AI-systemen zorgen voor een toereikend niveau van AI-geletterdheid bij hun personeel: begrijpen waar de tool goed en slecht in is, welke risico’s hij heeft en wanneer een mens moet beslissen. Sinds de Digital Omnibus is dit uitdrukkelijk een inspanningsverplichting: het vraagt redelijke, evenredige en gedocumenteerde stappen, geen bepaald resultaat.
Voor wie het geldt, en vanaf wanneer
Voor elk bedrijf dat AI op het werk gebruikt, zonder omvangsdrempel en zonder mkb-uitzondering: het bureau van zes mensen net zo goed als de multinational. De regel geldt sinds februari 2025; vanaf augustus 2026 kunnen de markttoezichthouders erop controleren en handhaven.
Wat je moet kunnen laten zien
Volgens de vraag-en-antwoordpublicatie van de Europese Commissie over AI-geletterdheid (European Commission: Q&A on AI literacy) is er geen voorgeschreven vorm; het bedrijf bepaalt wat evenredig is. De handreiking van de Autoriteit Persoonsgegevens (Building AI literacy, 2025) stelt vier stappen voor: 1. een inventaris van waar en waarvoor je AI gebruikt; 2. doelen en risico’s; 3. training en huisregels; 4. periodieke evaluatie. Alles schriftelijk, gedateerd, met een eigenaar.
Zo doen we het in Stafeta
De takeninventaris van de Scan is meteen de inventaris voor artikel 4, en het platform houdt zelf bij wie met welke agent werkt en welke training die kreeg. Het sjabloon hieronder is de handmatige versie daarvan.
Het registersjabloon
Zeven kolommen, één rij per AI-systeem of toepassing. Kopieer de tabel naar een Google Sheet (de knop zet hem op het klembord) of download hem als csv. De drie voorbeeldrijen zijn van een evenementenbureau van zes mensen; overschrijf ze.
| Systeem | Doel | Wie gebruikt het | Risico | Gegeven training | Datum | Eigenaar |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Claude (Stafeta e-mailtriage-agent) | Inkomende mail labelen, antwoordconcepten | Kantoor, 3 mensen | Laag: elke uitgaande mail wordt door een mens goedgekeurd; persoonsgegevens in mails | Stafeta Systeem, workshop voor goedkeurders (2 u) | 24-11-2026 | Directeur |
| Canva Magic Write | Tekstconcepten voor socialmediaposts | Marketing, 1 persoon | Laag: openbare content, handmatig afgerond | Interne demo (1 u) | 15-10-2026 | Hoofd marketing |
| ChatGPT (gratis, persoonlijk account) | Vertalen, brainstormen | Iedereen | Middel: geen klantgegevens plakken; huisregel 2 | Training huisregels (30 min) | 10-11-2026 | Directeur |
UTF-8, kommagescheiden; Google Sheets en Excel openen het.
Bronnen
- European Commission: Q&A on AI literacy (AI Act, artikel 4)
- Autoriteit Persoonsgegevens: Building AI literacy (oktober 2025)
- AI Act (EU 2024/1689) artikel 4, zoals gewijzigd door de Digital Omnibus (2026/1744)